Во моментот кога државата троши јавни пари за кампањи што произведуваат страв и омраза кон Ромите, таа престанува да биде институција и се претвора во пропагандна машина. Тоа не е „несмасна комуникација“, ниту „лошо формулирана политика“. Тоа е свесна одлука: да се жртвуваат најмаргинализираните за да се сокријат длабоките системски промашувања.
Антиромската пропаганда ретко доаѓа со отворен расизам. Таа е порафинирана, поопасна. Се маскира како грижа за „ред и мир“, како борба за „јавна хигиена“, како проект за „интеграција“. Но пораката е секогаш иста: Ромите се проблемот. Не сиромаштијата. Не институционалниот расизам. Не државата што со децении не инвестира. Проблемот, наводно, се самите луѓе.
Кога институциите финансираат кампањи што ги претставуваат Ромите како закана, тие не информираат – тие таргетираат. Тие легитимираат јавен презир. Сиромаштијата се претвора во „менталитет“, исклученоста во „неспособност“, а дискриминацијата во „реалност со која мора да се живее“. Со еден тендер, со еден договор, предрасудите стануваат официјална државна линија.
Последиците не се реторички. Тие се крваво конкретни. Сегрегирани деца во училници што никогаш не водат никаде. Населби што се рушат без план, без алтернатива, без човечност. Семејства што постојат само како статистика, но не и како граѓани со права. Кога државата постојано повторува дека „тие не сакаат да се интегрираат“, таа си купува изговор да не направи ништо.
Најопасно е кога оваа пропаганда доаѓа преку јавни медиуми или преку проекти платени со буџетски пари. Тогаш дискриминацијата добива државен печат. Омразата станува дозволена. Сомнежот станува норма. А насилството? Тоа никогаш не почнува со тупаница – туку со реченица што државата ја повторува доволно долго за да звучи како „здрав разум“.
Ова не е само морален неуспех, туку и правно злосторство. Државите имаат обврска да ги штитат малцинствата, не да ги жигосуваат. Секој денар вложен во антиромска пропаганда е украден од политики што навистина функционираат: инклузивно образование, здравствени медијатори, сигурно домување, пристап до работа. Тоа се решенија. Сè друго е димна завеса.
Затоа прашањето е едноставно, но непријатно: кому му користи оваа омраза? Не на Ромите. И сигурно не на општеството. Им користи само на институции што не сакаат одговорност и на политичари што преживуваат на поделби. Кога државата финансира пропаганда против Ромите, таа не ја брани демократијата – таа ја подрива. Време е јавните пари да престанат да купуваат страв и да почнат да градат правда.
Повеќе артикли
Кога моќта не е понудена, симболите се: Ромско читање на предлогот на Апасиев
Од геополитички шок до внатрешна ерозија: каде завршува Европа кога правилата престануваат да важат
Трамп е во право. Европа е во криза