„Стапицата на стабилноста“: Нов извештај во Брисел повикува на реформа на европските капитални пазари

Вчера во Брисел беше презентиран извештајот „The Stability Trap – Lessons from Roma Entrepreneurs on Fixing Europe’s Capital Markets“, кој ја отвора дебатата за длабоките структурни слабости во начинот на кој Европската Унија го распределува капиталот. Настанот собра претставници на европските институции, финансиски организации и граѓанскиот сектор, со фокус на инклузивен економски раст и пристап до финансии.

Извештајот посочува дека европскиот проблем не е недостиг од претприемништво, туку финансиски модел кој првенствено ја наградува стабилноста и заштитата на капиталот. Банкарски ориентираниот систем тешко одговара на потребите на иновативните бизниси и претпријатијата кои немаат формален колатерал, што резултира со ограничен раст и хронична недоволна инвестиција.

Посебен акцент е ставен на сличностите меѓу технолошките стартапи и маргинализираните претприемачи, особено ромските бизниси. И покрај различниот контекст, и двете групи се перципираат како „препремногу ризични“ и често се исклучени од пристап до капитал. Податоците покажуваат дека оваа перцепција не се темели на реални перформанси, туку на институционални ограничувања во проценката на ризик.

Како пример за поинаков пристап, извештајот ги истакнува резултатите на Roma Entrepreneurship Development Initiative (REDI). Преку повеќе од 750 заеми, со стапка на отплата од 95–98%, иницијативата има создадено и одржано над 1.500 работни места во неколку земји од Југоисточна Европа. Овие резултати покажуваат дека кога финансирањето е дизајнирано да го мери ризикот преку перформанси, а не преку формални критериуми, маргинализираните претприемачи можат да постигнат споредливи, па и подобри резултати.

Заклучокот од настанот во Брисел е јасен: доколку Европа сака одржлив економски раст и поголема конкурентност, реформите на капиталните пазари мора да бидат инклузивни. Интегрирањето на докажани модели како REDI во европските финансиски инструменти и механизмите за споделување ризик е клучен чекор кон поефикасна и поправедна економија.