Државите бараат работна сила, а ја игнорираат онаа пред нив!

Во време кога државите алармираат за недостиг од работна сила, кога компаниите увезуваат работници, а економиите се гушат од празни работни места, едно прашање упорно се избегнува: зошто работната сила што веќе постои во државата системски се држи на маргините? Ромската заедница е тука, бројна, млада и со потенцијал – но и понатаму исклучена од формалниот пазар на труд.

Парадоксот е очигледен. Од една страна, владите зборуваат за економски раст, продуктивност и конкурентност. Од друга, толерираат структурна дискриминација која спречува илјадници Роми да влезат во легална, стабилна и достоинствена работа. Ова не е само прашање на човекови права – ова е економски апсурд.

Вработувањето на ромската заедница не е социјална мерка, туку стратешка економска инвестиција. Со нивно вклучување, државите директно ја пополнуваат празнината на пазарот на трудот – во градежништво, услуги, индустрија, земјоделство, па и во јавниот сектор. Истовремено, се намалува зависноста од социјална помош, се зголемуваат даночните приходи и се јакне внатрешната економија.

Но придобивките не застануваат тука. Вработувањето значи и решавање на длабокиот социо-економски проблем во самите држави. Работа значи достоинство. Значи пристап до здравство, образование за децата, стабилни приходи и излез од кругот на сиромаштија. Наместо генерациска маргинализација, се создава генерациска мобилност.

Сепак, државите често бираат полесен пат – декларативни стратегии без реална примена, проекти што траат колку еден мандат и политики што не допираат до оние на кои им се наменети. Без борба против дискриминацијата при вработување, без квалитетно образование и преквалификација, и без активна улога на институциите, проблемот останува заклучен во фиока.

Ако навистина сакаме да зборуваме за недостиг од работна сила, тогаш мора да почнеме од она што е пред нас. Ромската заедница не е товар, туку неискористен ресурс. Прашањето не е дали државите можат да си дозволат да ги вработат Ромите – туку дали можат да си дозволат и понатаму да ги игнорираат.