O Roma sar Alibi e drzavake

Koga o Dimitar Apasiev ki lidersko sredba predlozinga o idno narodno pravobraniteli te ovel tari Romani Zaednica, o reakcije sine pretezno pozitivna. Konecno, neshto so na zvucinela sar sekole diveskiri politika. Konecno, predlog so setinkerela deka postojnena manusha save decenijencar zivinena ko margine e sistemeske.

Em cache, ako postojnela zaednica koja naj chesto isi la potreba tari institucija so ka braninel o pravija e gragjanengere, adala tane o Roma. Ki adaja smisla, i ideja tani opravdimi. ama adaleske vredinela te dzal pes jek ceckhori po hor em te postavinel pes jek ne prijatno puchibe: soske asavke predlogija uvek zavrshinena ko funkcije save nane len cachutni politicko tezina ?

Namera taro Apasiev: princip, ama em taktika

Na trebola te negirinel pes deka o Apasiev akale predlogoja phravga vazno tema. I Romani zaednica vaker tuke em te na ovel la politicko vidlivost, a panda po hari vlijanie. Chijbe taro akava puchibe ko astali, ko vreme koga i politika najcesto vrtinela pes okolu o etnicka matematike em o partiska interesija, nane bizo znacenje.

Ama ko isto vreme, akava tano vnimatelno birimo potezi. Narodnno pravobraniteli ta,ni funkcija zorale simbolikaja, ama ogranicimi mok (sila). Adaja pozicija shaj te ukazinel, te pred upredinel em te apelirinel, ama nashti odlucinela. Aghar o Apasiev ikerela pi moralno pozicija, bizo te khuvel ko direktno sudir e nacineja sar tani raspredilimi i politicko mok (sila) ki drzava.

Ki adaja smisla, o predlog tano iskreno em pragmaticno. bichavela poraka, ana na rushinela o balans.

Reakcija tarno Mickoski: phravdo bizo rizik

Bashi o Hristijan Mickoski, asavko predlog na prestavinela seriozno politicko problemi. Naprotiv, akava ovozmozinela oleske te sikavel odgovornost em podgotvenost bashi dijalog, bizo te lel obvrska so bi promeninela i striktura tari vlasta.

Ki makedonsko politika odamna postojnela jasno linija mashkar o simbolicno em o sushtinsko ucestvo. O malcinska zaednice cesto vkljucinena pes odothe kote so nane vlijanie upra ko budzetija, kadrovska politike ili bezbednosno resori. Aghar i inkluzija ovela delo taro politicko imidz, a na tari realno raspredelba e silakiri.

Soske o Roma retko resena ko thana kote so anena pes odluke ?

Akava nane puchibe bashi nedoverba dzi ko poedincija, nego bashi i logika e sistemeskiri. I Romani zaednica nane la bari elektoralno tezina, soske ko sekola izborija manipulirinena o Romane glasija, a nane ni kapaciteti bashi politicko ucena. Ki politika savi funkcionirinela preku interesija em razmena, adava znacinela deka i Romani zaednica retko tani « isplatlivo partneri ».

Adaleske o Roma cesto dobinena priznanie, ama retko dobinena vlijanie. Vidlivost, ama na em avtoriteti. Funkcije, ama na em mok (sila).

Mashkar i shukar namera em i loshno navika

Akaja debata na trebola te anel pe ko adava dali nekoj tano « ZA » ili « PROTIV ». O problemi tano po hor. Kerela pes lafi bashi navika e sistemeskiri te tretirinel e marginalizirimen sar dokas bashi sopstveno humanost, a na sar ramnpravna ucesnikija ko odluchibe.

Ako cache mangaja te kera lafi bashi ednakvost, togash o puchibe nane dali Rom shaj ovela narodno pravobraniteli. O puchibe tano soske panda isgledinela nezamislivo Rom te ovel ministeri realno silaja, ili nositelija taro funkcije ko kljucna drzavna politike.

Sa dzi kote sa akala pozicije achona phanle, sekoja inkluzija ka izgledinel shukar samo ko lil, ama but hari tezina ka ovel la ko realno zivoto.

I Severno Makedonija nane multietnicko demokratija, oj tani etnicko dogovor bashi odvibe tari politiko mok (sila), ki savi angleder tano reshimo koj odlucinela, akoj samo ukrasinela. O Makedoncija em o Albancija delinena i drzava ko politicko imot, a sa o javera zaednice tretirinena pes sar statistika, fusnota ili dokaz bashi « raznovidnost ».

Ko asavko sistem, o Roma nane ramnopravna gragjanija, nego postojano potsetuvanje deka i demokratija isi la limit. O Roma tane previshe slaba za da te oven zakana, em previshe vidliva za da te oven ignoririme, pa adaleske ikererna pe ko thana kote nashti nishto ruminena.

« Etnicko demokratija » nane sistem taro ednakvost, nego sistem taro kontrolirimo balans mashkar ko silna em mokna. A odothe kote i mok delinela pes dogovoreja, a na principeja, o Roma uvek ka oven avri tari adava astali (masa) pokanime samo te aplaudirinen.