Roma News ќе побара официјални информации од OLAF и романските институции за истрагите поврзани со ромското претставување

Во контекст на долгогодишни сомнежи за користењето на јавни средства и за начинот на кој функционира системот на политичко претставување на Ромите во Романија, Roma News формално ќе побара официјални информации од јавен интерес од Европската канцеларија за борба против измами (OLAF) и од надлежните национални институции на Романија.

Ова барање се темели на факти што веќе се јавно документирани од европски и национални надзорни тела, но за кои до денес не постои јасен, консолидиран и целосно транспарентен јавен одговор.

Во 2016 година, OLAF јавно соопшти дека завршила истрага за проекти финансирани од Европската унија, наменети за инклузија на ромските заедници во Романија. Според тогашното соопштение, теренските проверки утврдиле сериозни неправилности, проценка на милиони евра злоупотребени европски средства, и доставување на случаите до надлежните органи за кривично гонење, вклучително и во однос на тогашни пратеници. Речиси една деценија подоцна, меѓутоа, не постои јасна и лесно достапна јавна информација за конечниот исход на овие постапки.

Паралелно со ова, Сметковниот суд на Романија во повеќе наврати утврди незаконско или неоправдано користење на јавни средства поврзано со активности на истата структура што го држи ексклузивното парламентарно претставување на Ромите. Во повеќе случаи, јавните средства биле вратени дури по долготрајни судски постапки. Овие наоди се дел од официјалните ревизорски извештаи, но останува нејасно дали биле преземени пошироки институционални мерки за спречување на повторување на ваквите практики.

Истовремено, организацијата што го држи ексклузивното ромско парламентарно претставување продолжува да добива значајни годишни јавни средства, кои во 2024 година изнесуваат 38,1 милион леи (околу 7,6 милиони евра), автоматски обновувани и независно од изборна конкуренција или отчетност. Ова отвора легитимни прашања за условите под кои се доделуваат овие средства, за нивниот надзор и за поврзаноста меѓу јавното финансирање и демократската отчетност.

Во овој контекст, Roma News ќе побара од надлежните институции следните информации:

Од OLAF

• кој е конечниот статус на истрагата за проектите за инклузија на Ромите објавена во 2016 година;
• дали судските постапки што следеле биле завршени, запрени или сè уште се во тек;
• дали европските средства биле целосно или делумно вратени, или не биле вратени;
• кои препораки биле доставени до романските институции и дали тие биле имплементирани.

Од романските национални институции

• (вклучително и обвинителства, ревизорски тела и надлежни министерства)
• исходот од постапките покренати по доставувањето на случаите од OLAF;
• консолидиран преглед на наодите на Сметковниот суд поврзани со ромското претставување и мерките што следеле по тие наоди;
• тековните механизми за спречување на повторување на слични неправилности.

Од изборните и финансиските органи

• условите под кои се доделува годишното јавно финансирање на ексклузивните малцински претставници;
• дали ова финансирање е поврзано со јасни критериуми за транспарентност, демократска отчетност или корективни мерки.

Овие барања не претставуваат обвинение. Тие претставуваат легитимно новинарско барање за транспарентност, во согласност со европските стандарди и со законите за пристап до информации од јавен карактер. Транспарентноста е предуслов за доверба. Молкот, напротив, ја поткопува довербата во институциите и го продлабочува јазот меѓу граѓаните и системот.

Во време на зголемени политички и економски притисоци, и во услови на намалена доверба во демократските процеси, јавноста има право да знае како се користат јавните средства и како функционираат механизмите на одговорност — и на национално и на европско ниво.

Roma News ќе продолжи да го следи овој процес и да известува за сите добиени одговори и институционални реакции, во интерес на јавноста, на демократската отчетност и на владеењето на правото.