Тие се борат за одбрана на Украина, но кога станува збор за обновата на нивните домови уништени од војната, илјадници Роми ризикуваат да бидат оставени настрана. Оваа неправда мора да престане!
На 21 октомври 2026 година, Европската комисија против расизам и нетолеранција (ЕКРИ), тело на Советот на Европа, го објави својот нов извештај за состојбата во Украина.
Извештајот укажува на сериозните проблеми со кои продолжува да се соочува ромската заедница, особено на административните пречки и дискриминацијата што го ограничуваат пристапот до основните права.
Овие заклучоци го потврдуваат она на што Фондацијата Рома за Европа веќе предупредуваше преку своите истражувања: Ромите во Украина се исклучени од системот за обесштетување и обнова на домовите оштетени од војната.
РОМИТЕ ЈА БРАНАТ УКРАИНА
Од почетокот на руската инвазија, голем број Роми активно учествуваат во одбраната на Украина, ризикувајќи ги сопствените животи за слободата и иднината на својата земја.
Според истражувањето на Фондацијата Рома за Европа од 2024 година, приближно секој четврти анкетиран Ром изјавил дека има член од семејството во украинските вооружени сили, а многумина од нив се доброволци.
Овие луѓе се борат за својата татковина, за своите семејства и за иднината на своите деца.
Но, и покрај нивната храброст и пожртвуваност, нивниот придонес премногу често останува непризнат.
САМО 4 % ОД АНКЕТИРАНИТЕ РОМСКИ СЕМЕЈСТВА ДОБИЛЕ ОБЕСШТЕТУВАЊЕ
Истражувањето спроведено меѓу 103 ромски семејства чии домови биле оштетени од војната открива загрижувачка реалност.
Само 4 % од овие семејства добиле финансиско обесштетување од државата.
Уште позагрижувачки е фактот дека дури 88 % од анкетираните семејства воопшто не поднеле барање за обесштетување.
Зошто?
Затоа што многу семејства немаат официјални документи со кои можат да докажат дека се сопственици на своите домови.
Други, пак, немаат финансиски средства за да ги платат административните трошоци потребни за регулирање на сопственоста.
Како резултат на тоа, семејства кои изгубиле речиси сè остануваат исклучени од државните програми за помош.
Некои се принудени сами да ги поправаат своите уништени домови со дрвени штици, пластични фолии и материјали што успеваат да ги најдат.
Зад овие бројки стојат вистински човечки судбини: деца, родители, постари лица и цели семејства кои се обидуваат да преживеат и да живеат достоинствено.
РЕШЕНИЈА ПОСТОЈАТ – ПОТРЕБНА Е ПОЛИТИЧКА ВОЛЈА
Правото на обнова на домот не смее да зависи исклучиво од поседувањето административни документи кои многу семејства не можат да ги обезбедат.
Постојат конкретни мерки што можат значително да ја подобрат состојбата:
- Да се прифаќаат сметки за вода и електрична енергија, како и сведоштва од локалната заедница, како доказ за сопственост.
- Да се укинат административните такси за семејствата погодени од војната.
- Да се издаваат привремени потврди за сопственост со цел да се овозможи пристап до обесштетување.
- Да се обезбеди правна и административна помош за ромските семејства.
Овие мерки не бараат огромни финансиски средства. Пред сè, тие бараат политичка волја, праведност и почитување на еднаквоста.
РОМИТЕ НЕ СМЕАТ ДА БИДАТ ЗАБОРАВЕНИ!
Обновата на Украина мора да биде обнова за сите нејзини граѓани, без разлика на нивната етничка припадност.
Ромите се дел од историјата, општеството и иднината на Украина.
Тие ја бранат земјата, им помагаат на семејствата погодени од војната и придонесуваат за солидарноста и заедништвото.
Неприфатливо е оние кои се подготвени да го дадат својот живот за одбраната на својата татковина да бидат заборавени кога ќе дојде време за обнова на нивните сопствени домови.
Меѓународната заедница, европските институции и украинските власти имаат одговорност да обезбедат програмите за обнова да бидат достапни за сите граѓани, вклучително и за најранливите ромски семејства.
Држава која смета на Ромите кога треба да ја бранат на фронтот, мора да смета на нив и кога се гради нејзината иднина.
Ромите не бараат привилегии. Тие бараат еднакви права, правда, почит и достоинство!
Еднаквоста не смее да остане само ветување на хартија. Таа мора да стане реалност за секое ромско семејство во Украина.
Солидарност со Ромите во Украина! Нивната храброст заслужува признание, нивните семејства заслужуваат поддршка, а нивните права мора да бидат заштитени.
Извори:
- Европска комисија против расизам и нетолеранција (ЕКРИ), извештај за Украина, октомври 2026 година.
- Фондација Рома за Европа – Fighting for a Fairer Future, 2024.
- Фондација Рома за Европа – Unregistered, Uncompensated, Unbroken, септември 2026 година.
📸 Фотографии: Ákos Stiller
Повеќе артикли
Комунистичкото владеење над Ромите ја поткопува демократијата во Романија
„Политиката што ги разведе и без развод: Приказната за двајца баџанаци“
Фондацијата Роми за Европа обезбедува 15.000 евра хуманитарна помош за раселени семејства во квартот Захарна Фабрика во Софија